امکان سنجی نظارت بر صلاحیت تفسیری قضات با الگو از رویکردهای نوین نظارت در حقوق اداری

امکان سنجی نظارت بر صلاحیت تفسیری قضات با الگو از رویکردهای نوین نظارت در حقوق اداری

فصلنامه حقوق اداری(علمی - پژوهشی) سال ششم، شماره 18 ،بهار 1398

اسداالله یاوری ؛ محمد حسنوند

چکیده:  
صلاحیت تفسیری قضات همواره با موافقت‌ها و مخالفت‌هایی مواجه بوده است. موافقان آن را نهادی ضروری و کارا برای پویایی قوانین می‌دانند که همگام با دگردیسی‌های اجتماع موجب نزدیک‌سازی متن قوانین با مقتضیات سیاسی و حقوقی جامعه خواهد شد و مخالفان با ادعاهایی نظیر: نقض حاکمیت قانون، افزایش خطر خودسری، فساد و نقض حقوق بنیادین، روی خوشی بدان نشان نمی‌دهند. با وجود انتقادات، تفسیر ‌قضایی بخشی جدانشدنی از منابع حقوق، فرایند دادرسی و تطبیق قوانین با واقعیات دعاوی است. بنابراین آنچه امروز باید دغدغه و محور بحث‌های حقوقی قرار گیرد، چگونگی نظارت‌پذیری و کنترل این نهاد حقوقی است و نه نفی آن. به‌نحوی که در وهلۀ نخست، الزاماتاصول پاسخگویی و حاکمیت قانون رعایت شود و در گام بعدی، توازنی مناسب میان تفسیر قاضی با روح قانون، اصول حقوقی و حقوق بشر و شهروندی برقرار شود. تحقق این آرمان، به یک راه‌حل دوسطحی منوط است. سطح اول: شناسایی ماهیت ویژه و سیال امر قضایی و پذیرش تفاوت بنیادین آن با اجرای قانون توسط نهادهای اجرایی.سطح دوم: شناسایی نهاد صلاحیت تفسیری به‌عنوان یک نهاد ویژۀ حقوقی و پیش‌بینی سازوکارهای کنترلی پیشینی و پسینی با الهام از روش‌های نوین نظارت در حقوق اداری همچون حقوق نرم و نظارت شبکه‌ای؛ که این امر خود مستلزم فهم صحیح از ماهیت، کارکرد و روش حقوق عمومی مدرن و پذیرش تمایز آن با حقوق عمومی کلاسیک وحقوق خصوصی و کیفری خواهد بود.
 

واژه‌های کلیدی: صلاحیت تفسیری، نبود تعین قانونی، حاکمیت قانون، نظارت، اصول حقوقی، قاضی

دانلود مقاله