واکاوی استقلال مالی مؤسسات عمومی غیردولتی از منظر حقوق مالیه عمومی

فاطمه افشاری*
/ ولی رستمی**

دوفصلنامه علمی پژوه شنامه حقوق اسلامی، مقاله پژوهشی، سال بیستم، شماره اول (پیاپی 49 )، بهار و تابستان 1398 ، صص. 97
چکیده
برای شناسایی مؤسسات عمومی غیردولتی بر اساس قوانین جمهوری اسلامی ایران باید بیش از 50
درصد بودجه آنها از طریق خود مؤسسه تأمین شود. مؤسسات مذکور برای تأمین این درآمد، اقدام به
فعالیتهای تجاری، ارائه خدمات، دریافت عوارض و استفاده از کمک های دولتی و مردمی م یکنند اما
برخی از این مؤسسات از بودجه عمومی نیز استفاده مینمایند و به نسبت بهرهمندی از سهم بودجه
دولت، با نظارت اداری، قضایی و پارلمانی مواجه م یشوند. با وجود نظارتهای دولت، باید اذعان
نمود اغلب این مؤسسات، در اداره اموال، استقلال نسبی مالی از دولت دارند گرچه همه این مؤسسات
از نظر استقلال مالی در یک درجه نمیباشند. این مؤسسات بر اساس استقلال در نظام مالی و وابستگی
به بودجه کشور، در سه دسته جای میگیرند: اول، مؤسساتی که با تحصیل درآمد از فعالیت هایشان،
هزینه خود را تأمین کرده، ارتباطی با بودجه کل کشور ندارند و دارای نوعی استقلال مالی کامل
م یباشند؛ دوم، دستهای از مؤسسات که دارای درآمد هستند اما هزینههایشان، بالاتر از درآمدهای آنها
بوده و نیاز به کمک دولتی دارند؛ دسته سوم، به کلی فاقد درآمد بوده و تأمین مالی آنها از بودجه کل
کشور میباشد. به نظر میرسد دسته سوم و حتی برخی از مؤسسات در دسته دوم با وجود نام مؤسسه
عمومی غیردولتی، شرط تأمین بیش از 50 درصد بودجه در تعریف این مؤسسات را ندارند و به دلیل
استفاده از بودجه دولتی، تحت نظارت مالی کامل دولت هستند؛ لذا عنوان نمودن مؤسسه عمومی
غیردولتی بر آنها، خلاف تعریف حقوقی ارائه شده است.
واژگان کلیدی:استقلال مالی، مؤسسات عمومی غیردولتی، حقوق مالیه عمومی ، نظارت، بودجه
دولتی.