نظارت قضایی دیوان عدالت اداری بر انتصاب‌های اداری

علی محمد فلاح زاد

مرتضی نجابت‌خواه

فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی شماره 66 تابستان، 1393 ، صفحات 125 تا 144

چکیده

انتصاب‌های اداری تصمیمات درون سازمانی همراه با اثر حقوقی هستند و به جهت داشتن اثر حقوقی از اقدامات اداری متمایز می‌شوند. در برخی از نظام‌های حقوقی، اعمال درونی اداره و یا اعمالی که اثر حقوقی ندارند، مشمول نظارت قضایی نیستند. این نوشتار تأکید دارد که نظارت قضایی بر ‌اداری در صلاحیت دیوان عدالت اداری است، اما به دلیل اینکه این تصمیمات، نوعی و کلی نیستند، قابلیت طرح در هیأت عمومی دیوان را ندارند. مقام اداری حق ندارد به انتصاب اداری که تصمیم موردی است اثر کلی و نوعی بدهد و این امر مجوز طرح آنها در هیأت عمومی نیست. رسیدگی به قانونی بودن انتصاب‌های اداری در شعب دیوان، مستلزم رهیافتی نو به مقوله «ذی‌نفع بودن» است. در این خصوص معیار «احتمال عقلایی نفع» به جای معیار «نفع مستقیم» ظرفیت نویی پدید می‌آورد. همچنین تضاد میان حاکمیت قانون و آزادی عمل اداره با محدود بودن نظارت قضایی دیوان عدالت اداری به آیین و شیوۀ انتصاب و معیارهای عینی قانونی متعادل می‌شود.

واژگان کلیدی: تصمیمات اداری، انتصاب اداری، دیوان عدالت اداری، ذی‌نفع.